HỘI THẢO QUỐC TẾ “NHỮNG VẤN ĐỀ NGÔN NGỮ HỌC Ở VIỆT NAM VÀ ĐÔNG NAM Á”- SỰ MỞ RỘNG ĐỊNH HƯỚNG VÀ TRIỂN VỌNG HỢP TÁC NGHIÊN CỨU KHU VỰC

Đăng ngày 23/12/2018

HỘI THẢO QUỐC TẾ

“NHỮNG VẤN ĐỀ NGÔN NGỮ HỌC Ở VIỆT NAM VÀ ĐÔNG NAM Á”

SỰ MỞ RỘNG ĐỊNH HƯỚNG VÀ TRIỂN VỌNG HỢP TÁC NGHIÊN CỨU KHU VỰC


Ngày 21/12/2018, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Hội thảo Quốc tế “Những vấn đề Ngôn ngữ học ở Việt Nam và Đông Nam Á” đã diễn ra sôi nổi với sự tham dự của hơn 100 đại biểu là các nhà khoa học, nhà nghiên cứu ngôn ngữ, NCS, HVCH trong và ngoài nước.


Hình 1. Ban chủ trì phiên toàn thể: (từ phải qua) TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh, PGS.TS. Nguyễn Công Đức, ThS. Trần Thị Minh Thu

Sau 02 báo cáo đề dẫn của GS.TS. Jean-Michel Filippi và TS. Đinh lư Giang ở phiên toàn thể, Hội thảo đã dành hơn 5 giờ cho 3 phiên báo cáo để giới thiệu 22/100 tham luận là các đề tài nổi bật của các tác giả theo 6 chủ đề thuộc 2 tiểu ban tiếng Anh và tiếng Việt (tiến hành song song); cụ thể, tiểu ban tiếng Anh gồm có: (1) Các ngôn ngữ ở Đông Nam Á, (2) Các vấn đề cấu trúc luận và tiếp xúc ngôn ngữ, (3) Các vấn đề ngôn ngữ học đối chiếu; tiểu ban tiếng Việt gồm có: (1) Ngữ nghĩa - ngữ dụng học, (2) Phương ngữ học và phong cách học tiếng Việt, (3) Lịch sử tiếng Việt và các vấn đề  khác.

Trong bối cảnh giao lưu, hội nhập và phát triển nghiên cứu ngôn ngữ trên nhiều lĩnh vực như hiện nay, Hội thảo Quốc tế lần này đã có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc liên hệ, hợp tác quốc tế, đặc biệt là nhận được sự đánh giá cao và sự ủng hộ từ phía Nhà trường cũng như từ các học giả trong và ngoài nước.

 
 
 
 
 
 
 

Hình 2. Đại biểu tham dự hội thảo chụp hình lưu niệm

PGS.TS. Ngô Thị Phương Lan, Trưởng Ban tổ chức Hội thảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Hội thảo “Những vấn đề Ngôn ngữ học ở Việt Nam và Đông Nam Á” hướng đến một trong những mục tiêu phát triển quan trọng của Nhà trường là đẩy mạnh, phát triển nghiên cứu khoa học; đánh dấu sự hội tụ, sự kết nối nghiên cứu khoa học ở Việt Nam và Đông Nam Á. Nhà trường kỳ vọng Hội thảo sẽ mang đến một không gian học thuật lý tưởng để các nhà khoa học công bố những nghiên cứu mới nhất của mình và nhận được sự quan tâm, trao đổi, thảo luận của những người tham dự; Hội thảo cũng sẽ mở ra nhiều triển vọng hợp tác nghiên cứu ngôn ngữ giữa các nhà Việt ngữ học, giảng viên, NCS, HVCH của Trường với giới nghiên cứu Ngôn ngữ học trên thế giới và trong khu vực.

Hình 3. PGS.TS. Ngô Thị Phương Lan - Trưởng ban chỉ đạo, Hiệu trưởng nhà trường phát biểu khai mạc Hội thảo

TS. Nguyễn Hoàng Trung, Phó trưởng Bộ môn Ngôn ngữ học trong phát biểu khai mạc đã cung cấp thêm một số thông tin về chủ đề Hội thảo: Đông Nam Á là khu vực tập trung ngữ hệ đa dạng, không chỉ phong phú về ngôn ngữ, văn hoá mà còn có sự giao lưu tiếp xúc giữa các dân tộc. Đây là một trong những điểm độc đáo, thu hút nhiều nhà khoa học trên thế giới, là tiền đề cho những nghiên cứu mới. Song song với mục đích trao đổi học thuật, mở rộng hiểu biết, Hội thảo còn hướng đến xây dựng mối quan hệ học thuật và tạo cơ hôi hợp tác quốc tế trong nghiên cứu ngôn ngữ ở Việt Nam và Đông Nam Á.


Hình 4. TS. Nguyễn Hoàng Trung - Phó trưởng Bộ môn Ngôn ngữ học phát biểu đề dẫn Hội thảo

Chia sẻ với Ban tổ chức Hội thảo, GS.TS.Masaaki Shimizu (Trường Đại học Ngoại ngữ Osaka, Nhật Bản) cho biết: Điều làm ông ấn tượng về Hội thảo quốc tế lần này là cách sắp xếp, bố trí thời gian hợp lý, tạo được bầu không khí trao đổi học thuật tự do. So với các hội thảo quốc tế được tổ chức trước đây, Hội thảo lần này không bị hạn chế, áp lực về thời gian, đã tạo được bầu không khí tốt, người tham dự có cơ hội trình bày những ý kiến, những thắc mắc và trao đổi thêm với các học giả về các vấn đề mà họ quan tâm một cách thân thiện, thoải mái. Giáo sư Shimizu khẳng định ông rất hoan nghênh tinh thần và không khí của Hội thảo quốc tế lần này và sẵn sàng tiếp tục tham gia những Hội thảo quốc tế về ngôn ngữ học tiếp theo do Trường tổ chức.


Hình 5. GS.TS. Masaaki Shimizu (Trường Đại học Ngoại ngữ Osaka, Nhật Bản) phát biểu tại Hội thảo 

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Công Đức nhấn mạnh: Hơn 100 tham luận của các nhà nghiên cứu Việt Nam và nước ngoài xoay quanh trục chủ đề của Hội thảo nhưng rất đa dạng về lĩnh vực và hướng tiếp cận. Các tham luận đề cập từ những vấn đề lý thuyết hiện đại đến những vấn đề có tính ứng dụng của tiếng Việt và một số ngôn ngữ Đông Nam Á; các vấn đề về tiếp xúc ngôn ngữ và đối chiếu ngôn ngữ rất được chú ý. Tất cả đều được thể hiện trên bình diện nhận thức luận và thực tiễn, góp phần khẳng định những nhận thức về vấn đề ngôn ngữ học khu vực Đông Nam Á đã ngày càng rõ hơn, là tiền đề cho những lần hội thảo tiếp theo.

Các tham luận của các nhà khoa học nước ngoài được trình bày và thảo luận trong Hội thảo đã thu hút sự quan tâm của những người tham dự. Tham luận “Tiếng Khmer chuẩn xét trong nguồn gốc và lịch sử” của GS.TS. Jean-Michel Filippi (Trường Đại học Hoàng Gia Campuchia) đã giới thiệu phương pháp nghiên cứu, cung cấp thêm cứ liệu ngữ âm và thực trạng ngôn ngữ trong tiếng Khmer Campuchia. Từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, cho chính phủ của quốc gia này hoạch định chính sách ngôn ngữ phù hợp. Các tham luận “Việc sử dụng và sức sống ngôn ngữ của người Phúc Kiến ở Sài Gòn Việt Nam” của GS. TS. Tưởng Vi Văn, Phạm Ngọc Thuý Vi (Đài Loan); “Phục nguyên âm đầu Hán Việt thế kỷ XV” của GS. TS. Masaaki Shimizu (Nhật Bản); “Sự chuyển đổi của cấu trúc tư duy và cấu trúc lời nói bằng Ngữ pháp hội nghĩa” của GS. TS. Jung Hun Ahn; Sung Hwa Lee (Hàn Quốc)… rất được chú ý.


Hình 6. GS.TS Paul Law (ĐH Hồng Kông) báo cáo tham luận tại Hội thảo

Một số báo cáo bằng tiếng Anh của học giả Việt Nam cũng nhận được sự quan tâm trao đổi thảo luận sôi nổi của cử tọa trong tiểu ban tiếng Anh như: “Từ điển học tính toán” (PGS.TS. Đinh Điền); “Ngữ nghĩa của lộ trình trong sự tình chuyển động tiếng Việt” (TS. Nguyễn Hoàng Trung); “Nghiên cứu cấu trúc phủ định vị ngữ của phủ định kép tiếng Việt” (ThS. Nguyễn Thuỳ Nương); “Tình hình sử dụng ngôn ngữ của nhóm người Hoa Quảng Đông tại tỉnh Bình Dương” (PGS. TS. Hoàng Quốc); “Tương đồng và dị biệt trong tri nhận của người Việt và người Anh về quê hương” (TS. Trần Vũ Tuân); “Tương đương dịch thuật trong dịch Anh - Việt tiêu đề văn bản thể loại bình luận” (ThS. Nguyễn Thanh Long)…

  Về các tham luận ở tiểu ban tiếng Việt, PGS.TS Trịnh Sâm nhận định: Các tham luận và các trao đổi mang đã lại ý nghĩa khoa học nhất định. Sự hoàn thành của một báo cáo khoa học, sự thành công của một Hội thảo không phải là kết thúc mà chỉ là bắt đầu. Qua những báo cáo, qua những cuộc thảo luận sôi nổi, mỗi học giả, mỗi nhà nghiên cứu sẽ có thêm tiền đề nghiên cứu, thêm ý tưởng  cho những công trình mới. Tiêu biểu như tham luận của GS.TS. Nguyễn Đức Dân về “Lý thuyết đa thanh trong phân tích diễn ngôn” đã đặt ra một số vấn đề cần lưu ý trên thành tựu nghiên cứu tiếng Việt; tham luận của TS. Nguyễn Hữu Chương “Tiền giả định (TGĐ) của một số nhóm động từ trong tiếng Viêt” đã cung cấp ngữ liệu phong phú là 15 loại TGĐ của động từ, gợi ra nhiều vấn đề thảo luận về TGĐ; tham luận của ThS. Lư Bội Thiên (Đài Loan) “Nghiên cứu trường hợp sử dụng ngôn ngữ của trẻ em có bố mẹ là người Quảng Đông ở Quận 5” là công trình có tính ứng dụng, có cách tiếp cận khác với cách tiếp cận trường quy. Việc giới thiệu cách tiếp cận này rất có ý nghĩa đối với các học viên cao học và nghiên cứu sinh ở Việt Nam hiện nay. Nhiều tham luận được thực hiện công phu, thể hiện niềm đam mê nghiên cứu và thái độ nghiêm túc trong khoa học của các tác giả như “Tìm hiểu ý nghĩa số từ “ba” trong tiếng Việt qua thành ngữ - tục ngữ - ca dao” (GS.TS. Nguyễn Thị Hai); “Phục nguyên hệ thống nguyên cấp của phương ngữ Quảng Nam” (Tohyama Emi- Nhật Bản); “Xây dựng kho ngữ liệu Phương ngữ địa lý tiếng Việt và ứng dụng” (ThS. Nguyễn Tuyết Nhung, ThS. Hoàng Khuê, PGS.TS. Đinh Điền); “Những vấn đề cơ bản của phong cách học khối liệu” (TS. Nguyễn Thế Truyền, TS. Nguyễn Hoàng Phương); “Đặc điểm ngữ pháp - ngữ nghĩa của lớp từ biểu thị nghĩa “số / lượng” trong tiếng Việt” (TS. Đỗ Thị Bích Lài); “Đặc điểm nguyên âm trong vần mở của tiếng Quảng Ngãi (so sánh với tiếng Việt toàn dân)” (ThS. Nguyễn Thị Thanh Truyền); “Tìm hiểu “tiếng Việt ròng” trong “Sách Sổ sang chép các việc” của Philiphê Bỉnh” (PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh).

Hội thảo còn nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, các nhà giáo lão thành như GS.TS. Bùi Khánh Thế, GS.TS. Nguyễn Đức Dân, NGƯT Trần Chút. Tại Hội thảo, các nhà nghiên cứu đã đóng góp nhiều ý kiến bổ ích để các tác giả tham luận có thêm cơ sở hoàn thiện công trình nghiên cứu của mình. GS.TS. Bùi Khánh Thế cho biết: Hội thảo vừa có ý nghĩa về học thuật vừa có ý nghĩa về giao lưu và hội nhập. Những trao đổi, thảo luận tại Hội thảo đã mở ra nhiều hướng giải quyết cho các vấn đề khoa học, là cơ sở cho các tác giả tham khảo quan điểm của đồng nghiệp, tự điều chỉnh phương pháp và hoàn thiện nội dung cho công trình nghiên cứu.  Từ những gợi ý được mở ra trong Hội thảo này, trong thời gian tới, Trường có thể tổ chức hội thảo về vấn đề ngôn ngữ các dân tộc thiểu số và chính sách ngôn ngữ ở Việt Nam.


Hình 7. Thầy Trần Chút - Nguyên Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học TP. Hồ Chí Minh phát biểu nhận xét tham luận

Hình 8. GS.TS. Nguyễn Đức Dân trình bày tham luận tại Hội thảo

Hình 9. GS.TS. Bùi Khánh Thế (áo xanh, giữa) cùng các Đại biểu tham dự Hội thảo

          Hội thảo “Những vấn đề Ngôn ngữ học ở Việt Nam và Đông Nam Á” là Hội thảo quốc tế đầu tiên do Bộ môn Ngôn ngữ học, Trường ĐH KHXH&NV- ĐHQG HCM tổ chức sau gần 2 năm thành lập với tư cách là Bộ môn trực thuộc Trường. Thành công của Hội thảo là sự cổ vũ tinh thần mạnh mẽ đối với đội ngũ cán bộ giảng viên Bộ môn trong các hoạt động nghiên cứu và giao lưu quốc tế; mở ra những triển vọng tốt đẹp trong việc hợp tác nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ giữa Nhà trường với các trường đại học trong khu vực Đông Nam Á.

Bảo Trân

                                                     Ảnh: Phương Nhi - La Hân 



Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.