Từ Khmer thường xuất hiện trong địa danh Nam Bộ

Đăng ngày 07/12/2017

      TỪ KHMER THƯỜNG XUẤT HIỆN TRONG ĐỊA DANH NAM BỘ


                                                Lê Trung Hoa


Trong cuốn Từ điển địa danh Nam Bộ mà chúng tôi đã hoàn thành (chưa xuất bản) trên cứ liệu độ 70.000 địa danh, chọn đưa vào khoảng 6.000 mục từ, có độ 400 địa danh có yếu tố Khmer. Trong số địa danh có từ Khmer này, chúng tôi xin giới thiệu một số tiêu biểu.

Ít nhất là địa danh mang từ (32 đơn vị). là từ Khmer, có nghĩa là “ông”.

Tà Ki là ấp của xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu. Tà Ki nghĩa là “ông Ki”.

Cầu Tà Men ở huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng. Cũng gọi Trà Men. Tà Men  nghĩa là “ông Men”.

Kế đến là địa danh mang từ Bưng, dạng gốc bâng nghĩa là “chỗ đất trũng giữa đồng, đọng nước, có nhiều cây mọc”. Số lượng địa danh mang từ bưng là 36 đơn vị.

Bưng Sno là địa điểm ở tỉnh Sóc Trăng. Bưng Sno gốc Khmer Bâng Sno, nghĩa là “bưng điên điển”.

Khu Bưng Thơm là di chỉ khảo cổ học ở xã Long Tân, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, được phát hiện năm 1970. Bưng Thơm gốc Khmer Bâng Thom/Thum, nghĩa là “bưng lớn”.

Tiếp theo là từ Sóc, có dạng gốc là srôk, nghĩa là “xóm, xứ”. Có tất cả 45 địa danh mang từ này.

Sóc Trăng là tỉnh ở Nam Bộ, tái lập lần 2, ngày 26-12-1991, có diện tích 3.299,8km2, dân số 1.303.700 người (2011). Sóc Trăng gốc Khmer, thường được lý giải:, là “xứ kho”, vì ngày xưa nơi đây có nhiều kho lúa.

Xóm Sóc Tro ở huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Sóc Tro gốc Khmer Srôk Kro, nghĩa là “xóm nghèo”.

Vàm là từ chỉ địa hình “ngã ba sông, rạch”, có dạng gốc là piêm. Có tất cả 49 địa danh loại này.

Cầu Vàm Đình  huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, dài 101m. Vàm Đình là ngã ba rạch nằm cạnh ngôi đình.

Vàm Láng là địa điểm ven biển ở huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang. Vàm Láng nửa Khmer nửa thuần Việt. Láng là chỗ ngập nước, ở đây là Láng Lộc. Láng Lộc do láng ở gần rạch Cần Lộc. Vậy vàm Láng Lộc rút gọn thành Vàm Láng. Lộc ở đây có người cho rằng do có nhiều hươu nai sinh sống trước kia.

Cùng chỉ địa hình như Vàm là Rạch. Rạch có dạng gốc là prêk, chỉ các dòng chảy nhỏ hơn sông. Vì Nam Bộ là miền sông nước nên số địa danh mang từ rạch khá lớn: 90 đơn vị.

Rạch Gíá là thành phố của tỉnh Kiên Giang, lập ngày 26-7-2005, diện tích103,6km2, dân s  226.300 người (2009), gồm 11 phường. Rạch Cây Giá là tên ban đầu, sau rút gọn thành Rạch Giá.

Rạch Giá hỗn hợp Khmer -Việt. Rạch bắt nguồn từ tiếng Khmer prêk (dòng sông nhỏ); giá là “cây bụi nhỏ vùng nước mặn, có nhiều mủ trắng độc, ăn da”. Rạch Giá là “rạch chảy qua vùng có nhiều cây giá”.

Thị trấn Rạch Gòi của huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang, diện tích 119ha, dân s.ố9.702 người (2012).  Rạch Gòi gốc Khmer Prêk Koi, nghĩa là “rạch có trạm thu thuế”.

Ở Nam Bộ, địa danh gốc Khmer chiếm một địa vị quan trọng. Nhiều địa danh đã trở thành tên thành phố, như Cần Thơ, Rạch Giá, Mỹ Tho. Một số khác trở thanh tên tỉnh như Cà Mau, Sóc Trăng, Trà Vinh. Điều này cho thấy  tình thần hòa hợp giữa hai dân tộc

Việt-Khmer anh em qua nhiều thế kỷ.

 

(Bài đăng trên tạp chí Kiến thức ngày nay, số 983, ngày 1-12-2017)

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.